Presja perfekcyjnego rodzicielstwa: psychologiczne konsekwencje „gentle parenting”

Jednym z trendów wśród modeli wychowawczych jest w ostatnich latach metoda „gentle parenting”, zwana także rodzicielstwem bliskości. Zakłada ona podejście oparte na empatii, szacunku i regulacji emocji. Rodzice starają się budować z dzieckiem relację bliskości, reagować spokojem na trudne zachowania pociechy i wspierać rozwój emocjonalny poprzez dialog. Choć w założeniu model ten ma wiele wartościowych elementów, to coraz częściej można zaobserwować presję, jaką odczuwają rodzice. Skąd to wynika? Paradoksalnie styl, który miał uwalniać od wychowawczych napięć, w praktyce niekiedy je wzmacnia. Dziś omówimy szerzej to zjawisko.

Dlaczego gentle parenting bywa źródłem presji?

Czym charakteryzuje się podejście wychowawcze gentle parenting? Model ten opiera się na założeniu, że dorosły powinien zachować emocjonalną równowagę nawet wtedy, gdy dziecko przejawia intensywne emocje. W teorii brzmi to wzorowo, ale w codzienności wielu rodziców traktuje te zasady jako obowiązek, a każde własne potknięcie (swoje lub dziecka) odbiera jako porażkę. Pojawia się przekonanie, że zawsze należy być spokojnym i panować nad swoimi emocjami w każdej sytuacji. Taki perfekcjonizm wychowawczy nie tylko odbiera spontaniczność, lecz także oddala rodzica od realnego kontaktu z samym sobą. Rodzic, dążąc do ideału, zaczyna kontrolować każdą reakcję, a to z czasem prowadzi do napięcia i zmęczenia emocjonalnego.

Emocjonalne konsekwencje dla rodziców

W efekcie u rodziców kierujących się wzorcem gentle parenting powstaje przewlekłe poczucie winy, ponieważ rodzice czują się odpowiedzialni za każde trudne zachowanie dziecka – uzależniają reakcję dziecka od własnego zachowania. To może prowadzić do nadmiernej samokontroli emocji i tłumienia własnych reakcji. Takie podejście może prowadzić ostatecznie do wypalenia rodzicielskiego. W efekcie rodzic odczuwa narastające zmęczenie, poczucie braku przestrzeni na własne potrzeby i emocje. Wszystko to sprawia, że rodzicielstwo zaczyna przypominać wymagający projekt rozwojowy, a nie żywą relację.

Gentle parenting i konsekwencje dla dziecka

Choć gentle parenting zakłada dostrojenie do emocji dziecka, nadmierna skrupulatność rodzica może wprowadzać niezamierzone efekty i odbić się na odczuciach dziecka, a także na jego postrzeganiu świata. Możemy zaobserwować następujące zjawiska:

• dziecko uczy się, że dorosły powinien być zawsze spokojny, co może zaburzać jego zrozumienie naturalności emocji,
• rodzic, w obawie przed frustracją dziecka, może unikać stawiania granic, co prowadzi do chaosu i braku poczucia bezpieczeństwa,
• nadmierne analizowanie każdej sytuacji może sprawić, że spontaniczne interakcje stają się rzadkością, a relacja traci lekkość i naturalną radość.

Czy możliwy jest powrót do równowagi?

Rodzicielstwo bliskości nie jest złym modelem wychowawczym, jednak warto zachować balans i znaleźć mityczny złoty środek. Pamiętaj, że Twoje emocje są częścią relacji, a dziecko uczy się poprzez obserwację dorosłych – również tego, jak radzą sobie z trudniejszymi momentami. Warto traktować zasady gentle parenting jako kierunek, nie instrukcję obsługi i dostosować je do swojego życia. Dobra relacja z dzieckiem nie wymaga bezbłędności, lecz zdolności do naprawy i rozmowy.

Gentle parenting w swojej idei jest wartościowym podejściem, które może wspierać rozwój emocjonalny dziecka i relację w rodzinie. Kluczem jest równowaga: empatia wobec dziecka nie musi wykluczać empatii wobec siebie. Jeżeli czujesz, że potrzebujesz wsparcia w tej kwestii zapraszamy do kontaktu z naszym psychologiem rodzinnym.