Profilaktyka wad postawy u dzieci. Porady fizjoterapeuty.

Nie da się ukryć, że nasze dzieci coraz więcej czasu spędzają podczas tzw. biernych aktywności. Zawirowania spowodowane pandemią także przyczyniły się do wykluczenia na długi czas zajęć sportowych poza domem. Wielu rodziców nadal nie zdaje sobie sprawy z tego, jak wiele zależy od prawidłowej postawy dziecka. Bo proste plecy, to nie tylko dobra postawa na zbiórce podczas wychowania fizycznego i poprawne siedzenie w ławce. Od dobrej postawy zależy, jak nasze dziecko biega, chodzi, pisze. Od postawy zależy także sprawność narządów artykulacyjnych (np. deformacje odcinka piersiowego są skorelowane z narządem żucia). A zatem profilaktyka wad postawy u dzieci jest koniecznością, z którą absolutnie nie należy zwlekać do rozpoczęcia edukacji szkolnej!

Układaj na brzuszku

Badania Instytutu Matki Dziecka pokazują jasno, że 9 na 10 dzieci w wieku szkolnym ma płaskostopie lub skrzywienie kręgosłupa! Działania profilaktyczne należy więc wdrożyć jak najwcześniej, aby dziecko nabierało właściwych nawyków. Jednym z najprostszych i najlepszych sposobów na wzmocnienie mięśni u maluszków jest układanie ich kilka razy dziennie na brzuchu. Podnoszenie główki i obserwacja świata z tej pozycji jest świetną profilaktyką dysplazji stawów biodrowych. Leżąc na brzuszku, malec rozwija też właściwą koordynację ruchową i równowagę.

Pozwól samodzielnie chodzić

Rodzice tak bardzo czekają na moment, w którym dziecko postawi pierwszy krok, a co następuje po chwili euforii? Zdominowani przez pośpiech usadzamy dzieci w wózeczkach spacerowych lub bierzemy na ręce, by szybciej i sprawniej przemieścić się z miejsca na miejsce. Oczywiście, małe nóżki nie są w stanie nadążyć za pędem codziennych wyzwań, ale pamiętajmy, że o ile 18. miesięczny maluch może potrzebować wsparcia podczas spaceru, o tyle przedszkolaczek świetnie da sobie radę, by dreptać do sklepu lub na plac zabaw o własnych siłach. W trosce o jego (i własny!) kręgosłup pozwólmy na tę pieszą aktywność, wzmacniając mięśnie nóg i trenując kondycję. 

Ruch, ruch i jeszcze raz ruch!

Swoisty głód ruchu to naturalna potrzeba każdego młodego organizmu. Dzięki aktywności fizycznej (najlepiej na świeżym powietrzu) przynajmniej przez 30 minut każdego dnia dziecko rozwija nie tylko mięśnie, ale także umysł i psychikę. Bawiąc się na placu zabaw, maluch poznaje swoje ograniczenia, uczy się współpracy, dokonywania wyborów, a nawet rozwiązywania konfliktów. Zabawa na dworze stymuluje też zmysł wzroku i słuchu. Dzięki szaleństwom na powietrzu dziecko będzie miało lepszy nastrój i dotlenia mózg, przez co chętniej przystąpi do zadań związanych z motoryką małą. 

Siadamy na dywanie

Większość dziecięcych zabaw odbywa się na dywanie. To moment, w którym należy zwrócić uwagę na prawidłowe ułożenie nóg. Maluszki bardzo często układają nogi w kształt litery „W”, kiedy to kolana zapadają się do środka, a pięty znajdują się na zewnątrz. Należy go poprawiać, jeśli jest najczęstszym, głównym sposobem siedzenia dziecka. Jeśli jest jednym z wielu nie powinno nas to niepokoić, różnorodność w  sposobach siadania jest najlepsza dla rozwoju kończyn dolnych. Jeśli dziecko jest zbyt małe, by siedzieć po turecku (co jest jedną z najlepszych opcji), pilnujmy, żeby pięty były zawsze pod pośladkami. Sami także dajmy przykład właściwej postawy podczas zabaw dywanowych!

Praca przy biurku

Wraz z rozpoczęciem edukacji przedszkolnej pojawia się temat właściwego kształtowania postawy przy biurku. Jest kilka czynników, na  które trzeba zwrócić uwagę przy doborze właściwego zestawu meblowego:

• Blat biurka nie może być za wysoko (dziecko będzie nadmiernie wyciągało ramiona w górę) ani za nisko (powodując garbienie). Podpowiedzią właściwej wysokości blatu jest swobodne ułożenie na nim przedramion tak, by tworzyły linię poziomą do blatu. 
• Stopy powinny opierać się o podłoże, nie mogą luźno zwisać, jedna z nóg nie powinna być również podkurczona na krześle. 
• Krzesło z regulacją wysokości będzie optymalnym rozwiązaniem. Cała powierzchnia krzesła musi być zajęta przez pupę i uda, a plecy powinny swobodnie się opierać. Dobrym rozwiązaniem są krzesła z podnóżkiem. Mogą służyć przez wiele lat – od niemowlęctwa do dorosłości. 

Plecak szkolny

Zagadnienie wagi plecaków szkolnych jest jednym z bardziej drażliwych tematów. Według zaleceń Głównego Inspektora Sanitarnego waga tornistra powinna mieścić się w granicy 10% – 15% masy ciała dziecka. A jak jest w rzeczywistości? Bardzo różnie. Waga plecaka to przecież nie same książki i zeszyty, ale też drugie śniadanie, butelka z piciem i „czasoumilacze”, które dzieci zabierają do szkoły. Na etapie wyboru plecaka należy przyjrzeć się kilku istotnym czynnikom, aby maksymalnie wspomóc kręgosłup dziecka, uniknąć napięć mięśniowych, biodrowych i kolanowych. 

• Plecak nie powinien być zbyt duży (są plecaki o mniejszym wymiarze polecane dla klas I – III).
• Plecak powinien przylegać maksymalnie do powierzchni placów, musi mieć odpowiednio wyprofilowane usztywnienie, aby nie wybrzuszać się i nie zaokrąglać.
• Dodatkowe zapięcie z przodu (jak w plecakach turystycznych) pozwoli na większą stabilizację ciężaru – warto rozejrzeć się w poszukiwaniu tego typu modeli. 
• Pilnujmy, aby dziecko nosiło plecak na dwóch ramionach!

Profilaktyka wad postawy u dzieci ma ogromne znaczenie. Obserwacja dziecka, korygowanie właściwych pozycji podczas zabaw na podłodze czy w trakcie odrabiania lekcji może przyczynić się do uniknięcia zmian patologicznych lub spowodować ich całkowite cofnięcie się. Uczmy dziecko dobrych nawyków już od pierwszych miesięcy życia. Wprowadzajmy różne formy aktywności fizycznej – niech stanie się codzienną normą! Jeśli jednak zdarzy się, że zaobserwujemy nieprawidłowości ruchowe, garbienie się, czy trudny do wyeliminowania nawyk – zgłośmy się niezwłocznie do fizjoterapeuty dziecięcego. Szybko i właściwie postawiona diagnoza pomoże uniknąć zmian zwyrodnieniowych, a dziecko będzie mogło rozwijać się prawidłowo.