Wysoko wrażliwi. Jak funkcjonować w świecie pełnym bodźców?

Intensywniej. Głębiej. Bardziej. Tak właśnie osoby określane mianem wysoko wrażliwych ( w skrócie: WWO) odbierają bodźce z otaczającego świata. Rodzimy się lub nie z umiejętnością szczególnie nasilonego odbierania otoczenia. Nie jest to cecha nabyta podczas dorastania, nie można jej się też tak po prostu oduczyć. Niewykluczone jednak, że wysoka wrażliwość może mieć swoje podłoże genetyczne. Nie bez znaczenia jest także środowisko i sposób wychowywania we wczesnych latach życia.  I tak jak istnieje wiele typów introwertyków czy ekstrawertyków, tak w przypadku osób wysoko wrażliwych również nie jest się jedynie zbiorczą wykładnią cech. Choć nie można postawić znaku równości między osobą z wysoką wrażliwością a introwertykiem, badania amerykańskiej psycholog klinicznej, Elaine Aron, dowodzą, że blisko 70% osób wysoko wrażliwych jest identyfikowanych jako introwertycy.

Co świadczy o byciu wysoko wrażliwym?

• Całkowity brak akceptacji dla przemocy i okrucieństwa

I nie chodzi tu tylko o brak wewnętrznej zgody na fizycznie wyrządzane zło. To niemożność spokojnego oglądania brutalnych scen na szklanym ekranie, czytania o nich w literaturze faktu i fikcji – przy pełnej świadomości, iż są one wytworem fantazji twórcy.

• Papierek lakmusowy dla emocji innych ludzi

Choć osoby z wysoką wrażliwością emocjonalną często są świetnymi słuchaczami, jak nikt inny potrafią wczuć się w sytuację z zewnątrz, wychwytując subtelności niezauważalne dla innych, to ze względu na zdolność przejmowania emocji od innych odchorowują sesje zwierzeń z problemów osobistych i traum życiowych.

• Presja czasu powodująca duży dyskomfort

W tej kwestii dają o sobie znać już realia szkolne – poranny pośpiech, sprawdziany i testy, gdzie na każde pytanie przewidziany jest bardzo precyzyjny odcinek czasu. W życiu zawodowym – piętrzące się terminy pilnych spraw do załatwienia. Wszystko to powoduje narastający stres, niemal paraliżujący możliwość poprawnego wykonywania poszczególnych działań.

• Brak tolerancji dla głośnych dźwięków i jaskrawego światła

Osoby z wysoką wrażliwością odbierają z większą intensywnością bodźce zewnętrzne. Tyczy się to głośnej muzyki, ryku silnika, hałasu na korytarzu szkolnym, pomieszczenia oświetlonego jaskrawymi jarzeniówkami. Wysoko wrażliwi mogą więc czuć się źle w hałaśliwym klubie, na gromadnych spotkaniach, podczas oglądania agresywnie migających reklam, koncertów, teledysków.

Szczęśliwie są też plusy mocnego odbierania bodźców – śpiew ptaków, zapach budzącej się do życia przyrody, szum drzew. Wszystkie te zjawiska wysoko wrażliwi także doświadczą mocniej niż przeciętny człowiek. Dlatego tak często udają się na łono natury, która daje ukojenie od miejskiego zgiełku i przytłaczających hałasów codzienności.

• Uduchowienie i wrażliwość na piękno

Umiejętność dostrzegania szczegółów w literaturze, sztuce, muzyce. Umiejętność kontemplacji, głębszych przemyśleń, analiz. Z jednej strony świat kultury i sztuki dostarcza wysoko wrażliwym ogromu silnych emocji, z drugiej potrafi dać ukojenie.

• Marzyciele, romantycy, fantaści

Bogato uposażony świat wewnętrznych doznań u osób wysoko wrażliwych sprawia, że są oni niepoprawnymi marzycielami. Mają niezwykłą wyobraźnię, są nieco oderwanymi od rzeczywistości romantykami.

• Silne i długotrwałe przeżywanie konfliktów

Wysoko wrażliwi bardzo długo odczuwają negatywne emocje, które pojawiają się w sytuacjach konfliktowych. Może zdarzyć się tak, że po kłótni czują wręcz fizyczne wyczerpanie. Negatywne sytuacje i związane z nimi odczucia potrafią na długo zakorzenić się u osób z wyższą wrażliwością.

• Potrzeba izolacji

Po dniu pełnym różnorakich bodźców potrzeba izolacji i spędzania czasu samotnie jest wręcz niezbędna dla wysoko wrażliwych. Ta podstawowa regeneracja i wyciszenie pozwalają na powrót do hałaśliwego świata i innych osób.

• Błędne odczytywanie zachowań

Kiedy osoba z wysoką wrażliwością mówi, że nie ma ochoty na wyjście do klubu, woli zostać sama w domu, denerwuje się przed występem publicznym, nerwowo reaguje na przejeżdżający nieopodal motocykl, płacz dziecka  – bywa, że otoczenie mylnie odczytuje takie zachowania. Przypisywane one są nieśmiałości, wycofaniu, zawstydzeniu, introwersji. Może być nawet tak, że odmowa uczestnictwa w gromadnym wydarzeniu i chęć wycofania się do bezpiecznej samotni jest poczytywana jako nieprzystające do norm kultury zachowanie.

• Nadwrażliwość na … swoim punkcie

Osobom wysoko wrażliwym często wydaje się, że są obserwowane i oceniane przez innych. I nie chodzi tu o najbliższe otoczenie, ale o ogół otaczających ludzi – w sklepie, w autobusie, na ulicy. Mogą odnosić bezpodstawne wrażenie, że inni negatywnie oceniają ich strój, makijaż, zachowanie. Pojawia się przemożna chęć uniknięcia krytyki. Robienia wszystkiego tak, by zadowolić innych i nie dać podstaw do dezaprobaty. Napięcie spowodowane przeświadczeniem o nieustannej obserwacji powoduje ogromny stres u wysoko wrażliwych. Stres, a nawet złość, jeśli okazuje się, że faktycznie stali się obiektem czyjejś uwagi.

Jak wysoko wrażliwi mogą przetrwać w świecie pełnym bodźców?

Kiedy towarzyski small-talk staje się torturą, napięty harmonogram powoduje chaos myśli, a stany emocjonalne najbliższych sprawiają niemal fizyczny ucisk – to znak, że należy uspokoić wartkość nurtu, którym płyniemy i zastosować kilka podstawowych zmian w swoim życiu:

1. Relaks w ciszy, spokoju, samotności

Niby niewiele, ale pozwala wrócić odzyskać równowagę i powrócić na tory rzeczywistości.

2. Własny azyl

Idealnym miejscem jest to, w którym poczujemy się bezpiecznie. Idealnie, jeśli mamy możliwość regulacji oświetlenia, dostęp do ulubione muzyki, książki i wszelkich relaksacyjnych wspomagaczy, które przynoszą odprężenie.

3. Odpowiednia ilość snu

Sen dla wysoko wrażliwych jest podstawą normalnego funkcjonowania. Jego niedobór może uczynić codzienność całkowicie nieznośną.

4. Spokojniejsze tempo życia

Najlepiej zacząć już od poranka. Zamiast fundować sobie szaleńczy pośpiech zaraz po przebudzeniu, lepiej wstać wcześniej i dać sobie margines czasu na spokojniejsze działanie. Zwłaszcza, że wysoko wrażliwi często potrzebują więcej czasu na podjęcie decyzji: w co się ubrać, jakie produkty kupić, dokąd udać się w pierwszej kolejności. Sprawmy więc, by czas przestał być wrogiem.

5. Regularne, wartościowe posiłki

Spotęgowane odczucie głodu wybija z rytmu, a jego wzmożone odczuwanie negatywnie odbija się na koncentracji i nastroju.

6. Umiejętność zarządzania konfliktem

Nie ma sensu oszukiwać się, że życie bez konfliktów jest możliwe. Zamiast koncentrować się na unikaniu sporów za wszelką cenę, lepiej przekierować energię na właściwy sposób zarządzania konfliktem. Radzenie sobie z gniewem własnym i osób trzecich stanowi podwaliny do zyskania umiejętności panowania nad emocjami. U wysoko wrażliwych, ze względu na silnie rozwiniętą empatię, to temat trudny do opanowania, lecz zdecydowanie wart wysiłku!

7. Przestrzeń na uwolnienie emocji

Płacz nie jest niczym złym. Szczególnie wtedy, gdy zastępuje słowa, umiejętność nazwania emocji. Nie warto go hamować, jeśli przynosi wyraźną ulgę.

8. Bliskość w związku

Partnerstwo z osobą wysoko wrażliwą wiąże się z akceptacją i poszanowaniem dla zbudowania naprawdę głębokiej relacji. Wysoko wrażliwych nie interesuje powierzchowność i miałkość relacji. Są w stanie włożyć dużo wysiłku w zbudowanie intymności, prawdziwie pragną zajrzeć w głąb duszy i znaleźć harmonię. Dlatego też dla wysoko wrażliwych w bliskich relacjach (partnerskich, przyjacielskich) zdecydowanie bardziej liczy się jakość, a nie ilość.

9. Jasno obrany sens i cel życia

Wspaniałe jest to, że wysoko wrażliwi potrzebują zaznać poczucia sensu swojego istnienia. Świat przemyśleń, analiz i marzeń, który jest ich nieodłącznym towarzyszem sprawia, że potrafią doprecyzować misję, którą mają do spełnienia. To wytycza ich drogę, mobilizuje, by każdego dnia stawiać czoło brutalnemu światu.

10. Przestrzeń dla akceptacji zmian

Wysoko wrażliwi niezbyt dobrze znoszą zmiany. Bez znaczenia, czy są one pozytywne, czy negatywne. Zmiany to stres, nowe bodźce, przeżycia, emocje. O ile tylko to możliwie, pozwólmy sobie na dodanie dodatkowego marginesu czasu na akceptację zmian.

Wysoka wrażliwość a psychoterapia. Kiedy udać się po pomoc?

Wysoka wrażliwość nie jest wadą, chorobą, zaburzeniem. To po prostu zespół różnych cech (o większym bądź mniejszym natężeniu), które charakteryzują nas jako jednostkę. Wspomniana wyżej dr Elaine Aron zaznacza, że nie możemy mówić o psychoterapii osób wysoko wrażliwych, gdyż nie jest to żaden defekt. Pomoc psychologa jest niezbędna wówczas, gdy wrażliwcy potrzebują wsparcia i informacji, jak nauczyć się żyć z tym niezwykle unikalnym zespołem cech. Jeśli wysoko wrażliwiec czuje potrzebę i chęć uporządkowania spraw, treści, z którymi sobie nie radzi, wówczas konsultacja psychologiczna jest bardzo pomocna. Jak w każdej innej dziedzinie, nieocenione jest szerzenie od najmłodszych lat profilaktyki na temat różnych cech temperamentu i możliwych zachowań, by zbyt pochopnie nie wkładać nikogo w szufladkę „histeryka” lub „beksy”.